Bir çok gelenekte, kültürde baharın gelişi farklı günlerde, farklı kavramlarla anılıyor veya kutlanıyor.
Türk kültüründe de baharın gelişini “cemre düşmesi” olarak tanımlarız. Cemre 1 hafta arayla önce havaya, sonra suya sonra da toprağa düşer. Cemre, kelime olarak ateş, kor, köz anlamlarına gelir. Cemre’nin düştüğü yerde ısınma başlıyor. Bu hemen aklıma Ayurveda’daki Pitta’yı, ateş elementini getirdi.
Ayurveda’da kışın sonu ve baharın başı, Kapha mevsimi olarak tanımlanır. Güneş yüzünü göstermeye başlar ama hava hala soğuktur. Bazen yılın en soğuk zamanını Mart’ta da yaşayabiliriz. Karlı bölgelerde karlar erimeye başlar, yağmurlar artar ve havadaki nem oranı artar. Üzerimizde kıştan kalma bir ağırlık vardır ve hafif depresif hissedebiliriz. Alerjiler başlar, vücutta mukus oluşumu artar. Duygusal iniş çıkışlar yaşayabiliriz. Herkesin yaşadığı yere göre değişiklik gösterse de kabaca Kapha mevsimi Şubat-Mart gibi başlar ve Mayıs-Haziran gibi biter diyebiliriz.
Cemre yani ateş düşünce önce hava sonra su sonra da toprak yavaş yavaş ısınıyor. Yaza kadar, yani Pitta mevsimine kadar yavaş yavaş bizi bu geçişe hazırlıyor. Biz de bu geçiş sırasında doğanın ritimlerine, değişimine ayak uydurarak beden-zihin dengemizi koruyabiliriz.
Sanskritçede, Ritucharya kelimesi bedeni ve zihni doğal olarak meydana gelen değişikliklere uyumlu hale getirmek anlamına gelir. Bazen doğadan ayrı olduğumuz gibi bir düşünceye sahip oluruz, fakat insanoğlu doğanın bir parçasıyız ve vücudumuz doğadaki oluşan tüm değişiklerden etkilenmektedir.
Ayurvedik kadim öğreti, zaten bildiğimiz ama unuttuğumuz, doğayla uyumlu yaşam sırlarını bize hatırlatır.
Kıştan yaza geçiş mevsimi olan Kapha mevsiminde
Güneşin Doğuşu ile Uyanmak
Sirkadiyen ritim; dünyanın kendi ekseni etrafında yaklaşık 24 saat süren dönüşünün canlılar üzerinde oluşturduğu biyokimyasal, fizyolojik ve davranışsal ritimlerin tekrar edilmesi olarak tanımlanmaktadır.
Sirkadiyen ritim, uyku–uyanıklık döngüsünden hormon salgılanmasına kadar birçok sistemi düzenler; sabah erken saatlerde kortizol doğal olarak yükselerek enerji ve odaklanmayı artırır, gece karanlıkla birlikte melatonin artar ve uykuya geçişi sağlar, büyüme hormonu ise özellikle 23:00–02:00 arasında derin uykuda yoğun olarak salgılanarak hücresel onarımı destekler; bu nedenle erken yatıp erken uyanmak, sabah gün ışığı almak ve akşam yapay ışığı azaltmak hormon dengesini, metabolizmayı ve genel sağlığı destekleyen en temel yaşam ritmidir.
Egzersizi Arttırmak
Kapha karakter olarak uyuşuk ve donuktur. Bunu kırmanın en iyi yolu egzersizdir. Daha önceki yazımda Kışın ilk yarısını daha hafif egzersizlerle geçirmeyi tavsiye etmiştim. Baharın gelmesi ve güneşin gözünü kırpmasıyla doğada yürüyüş, koşu, kardiyo gibi daha ritmik egzersizlerle tempoyu biraz arttırabiliriz. Kış aylarında daha fazla yemek ve sonrasında yazın diyete başlamak, spora yönelmek aslında gayet Ayurvedik bir davranıştır. Ama kendinize yüklenmeden bu ritmi yavaş yavaş ve kararlı bir şekilde arttırmanızı öneririm. Örneğin uzun zamandır koşmadıysanız önce ritmik yürüyüş ile başlayın. İlk seferde 30 dk ile başlayın 1 hafta sonra süreyi 10 dk arttırın. Ve her ne yapıyorsanız bunu günlük yapmaya özen gösterin. Bu 15 dakikalık bir kardiyo egzersizi bile olabilir. Unutmayın 1, 0’dan her zaman daha iyidir.
Süt ve Süt Ürünlerini Azaltmak
Süt ve süt ürünleri sindirimi zor ve yağlı olmasından kaynaklı Kapha’yı arttırran besinlerdir. Süt, peynir, tereyağı, yoğurt, kaymak gibi ürünler vücudu ağırlaştırır ve mukusu arttırır. Alerjiler için tetikleyicidir. Bu nedenle yaza kadar olan süreçte bu ürünlerin kullanılması tavsiye edilmez. Sütü ısıtarak içmek ve tereyağı yerine sade yağ (ghee) kullanmak bu besinlerin Kapha arttırıcı etkisini bir nebze azaltabilir. Alerjiniz var ise bu ürünleri bir süre kullanmayın ve nasıl hissettiğinize bakın.
Kapha Dengeleyici Baharatlar
Anti-Kapha baharatları ve yiyecekleri Kapha’nın zıt özelliklerindedir ve bu şekilde Kapha’yı dengeler. Acı, keskin ve kekremsi tatlar Kapha’yı dengeleyen tatlardır. Kapha’yı dengelemek için; karabiber, hardal tohumu, zencefil, karanfil, kırmızı biber, tarçın, kişniş tohumu, zerdaçal, tulsi, meyan kökü, çemen otu gibi baharatlar kullanabilirsiniz.
Hafif Beslenmek
Kapha’nın karakterleri ağır ve yağlıdır. Bunun tam tersi olan hafif ve az yağlı besinleri tercih edin. Akşam 8’den sonra yemek yemeyin ve atıştırmayın. Büyük öğünlerinizi öğlen saatlerinde tüketin. Mevsim sebzeleri ile beslenin ve bu mevsimlerde bolca çıkan otları beslenmenize ekleyin. Sindirimi zorlamayan besinler seçin.
Detoks- Resetlenme
Bahar ve sonbahar mevsimi, Ayurveda’ya göre detoks için ideal zamanlardır. Hava ne çok sıcak ne de çok soğuktur, bu nedenle vücut daha dirençlidir. Ama aynı zamanda geçiş döneminde adaptasyonu sağlayamazsa hastalanmak için vücut zayıf düşebilir. Bahar mevsimi, kış boyunca biriken toksinlerin (ama) çözülmeye başladığı bir geçiş dönemidir. Kışın ağır, yağlı beslenme ve daha az hareket nedeniyle vücutta biriken bu yük, havaların ısınmasıyla birlikte dolaşıma geçer ve halsizlik, ödem, alerji ya da sindirim sorunları olarak kendini gösterebilir. Bahar detoksu ise bu birikimi nazikçe temizleyerek sindirimi güçlendirir, metabolizmayı canlandırır ve bedeni yeni mevsime daha hafif, dengeli ve enerjik bir şekilde hazırlar.
Bu süreci desteklemek için hazırladığım online Ayurvedik Bahar Detoks programına katılmak ve detaylı bilgi almak için linke göz atabilirsin.
Kuru Fırçalama
Kuru fırçalama, kan ve lenf dolaşımını harekete geçiren bir uygulamadır. Toksinler lenf sistemi ile dışarı atılır bu nedenle bu uygulama toksin atımına yardımcı olur, kan dolaşımını arttırarak selülit görünümünü azaltır.
Duştan önce yapacağınız kuru fırçalama masajıyla vücutta biriken Kapha’dan kurtulabilirsiniz.
Eğer kuru, hassas ve alerjiye yatkın bir cildiniz var ise bir uzmana danışarak uygulamayı yapın.
Sosyalleş
Kış dönemi eve kapandığımız ve kendimize yöneldiğimiz bir dönemdir. Günlerimiz genelde iç mekanlarda, yakın aile ve arkadaşlarımız ile geçer. Bahar bizden çiçekler gibi açılmamızı ve kendimizi göstermemizi ister. Arkadaşlar ile doğa yürüyüşleri ve doğa aktiviteleri hem fiziksel olarak aktive edici olur hem de sosyalleşmenizi sağlar. Ve doğadaki değişimleri görmek doğa ile aranızdaki etkileşimi arttırarak değişime adaptasyonu sağlar. Bunun dışında etkinlik, konser gibi aktivitelere katılıp sosyalleşmek de kış uykusundan çıkmamıza yardımcı olur.
Bu ufak ama etkili yöntemler ile enerjinizi geri kazanacak, yaza daha zinde ve dinç bir şekilde gireceksiniz.
Mevsime uygun kişisel tavsiyeler için Ayurvedik Danışmanlık alabilirsiniz.
Ayurvedik Danışmanlık hakkında bilgi almak ve sizin için uygun mu öğrenmek için Ücretsiz 20 dakikalık Ayurvedik Danışmanlık Görüşmesi almak isterseniz formu doldurun. Kısa zamanda size geri dönüş yapacağım.